główne PUNKTY
1
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił korzystny dla warszawskiego ratusza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczący konkursu na realizację ideologicznego programu.
2
Wcześniej WSA uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego, który – zgodnie z rekomendacją Ordo Iuris – stwierdził nieważność zarządzenia prezydenta Trzaskowskiego ogłaszającego konkurs na realizację zadania publicznego związanego z przeciwdziałaniem dyskryminacji m. in. ze względu na „tożsamość płciową” i „ekspresję płciową”. Instytut Ordo Iuris złożył skargę kasacyjną na ten wyrok.
3
Realizacja zadania może prowadzić do przymuszania pracowników lokali usługowych uczestniczących w projekcie do respektowania żądań dotyczących używania preferowanych zaimków – niezgodnych z płcią biologiczną lub neutralnych płciowo – co stanowiłoby naruszenie konstytucyjnych wolności sumienia i wypowiedzi oraz podstawowych zasad polskiego porządku prawnego.
4
Choć wyrok NSA nie kończy postępowania – wojewódzki sąd musi ponownie rozpoznać sprawę w innym składzie – to otwiera drogę do ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 9 września (II GSK 1739/23), uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej unieważnił rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego. Wojewoda – zgodnie z rekomendacjami wyrażonymi w przesłanej mu opinii Instytutu Ordo Iuris – stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącego ogłoszenia konkursu na realizację zadania publicznego obejmującego m.in. „zwiększanie świadomości w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową i ekspresję płciową w warszawskich lokalach usługowych uczestniczących w projekcie”.
– Tego typu zapisy generują skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Praktyczne konsekwencje przeciwdziałania „dyskryminacji ze względu na tożsamość lub ekspresję płciową” mogą stwarzać sytuacje, w których pracownicy lokali usługowych byliby zobowiązani do używania – na żądanie osób trzecich – preferowanych zaimków, również tych niezgodnych z płcią biologiczną lub neutralnych płciowo. Przymus taki narusza podstawowe zasady porządku prawnego RP, opartego na dychotomicznym podziale na dwie płcie: męską i żeńską, a także ingeruje w konstytucyjne wolności sumienia i wypowiedzi pracowników, którzy byliby mu poddani – wskazuje mec. Marek Puzio, który reprezentował Instytut Ordo Iuris na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Co więcej, przewidziane w projekcie „zwiększanie świadomości oraz podnoszenie poziomu wiedzy” na temat dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową obejmowało także klientów lokali, nie wykluczając osób małoletnich.
W swoim rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda mazowiecki wprost wskazał, że realizacja zadania publicznego objętego konkursem (ogłoszonym zarządzeniem nr 1931/2021) de facto służy promocji ideologii gender, której głównym założeniem jest odejście od biologicznych kryteriów określania płci człowieka, a także podważenie tradycyjnego modelu rodziny i małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny.
NSA – odmiennie niż WSA – uznał, że w postępowaniach dotyczących kontroli aktów nadzoru wojewodów nad działalnością samorządów organizacje społeczne nie mogą być uczestnikami, co oznacza, że Instytut Ordo Iuris nie powinien był zostać dopuszczony do udziału w sprawie. Z tego względuskarga kasacyjna Instytutu została odrzucona. Jednocześnie jednak sąd zapoznał się ze skargą, wysłuchał pełnomocnika Instytutu, który tego dnia złożył dodatkowe pismo w sprawie, i w ustnych motywach rozstrzygnięcia – uwzględniając skargę kasacyjną wojewody – wskazał na zarzut, podnoszony także w skardze Ordo Iuris, dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełne, pisemne uzasadnienie wyroku NSA zostanie dopiero sporządzone.
Mimo że pełnomocnicy Prezydenta m. st. Warszawy odpierając zarzuty zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym wojewody oraz w przesłanej mu wcześniej opinii Ordo Iuris powoływali się m.in. na istnienie w Warszawie wieloletniego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, korzystny dla miasta wyrok WSA został uchylony, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Choć wyrok NSA nie kończy postępowania (WSA musi ponownie rozpoznać sprawę w innym składzie) to otwiera drogę do ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy. W zależności od treści uzasadnienia wyroku, które dopiero zostanie sporządzone, może także posłużyć do ograniczenia w przyszłości skali realizacji podobnych, ideologicznych projektów finansowanych ze środków publicznych.
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
